Sterk en comfortabel: African St. Francis Fastcat 48

Je hebt catamaran freaks en zeilers die het maar niets vinden. Iedereen heeft wel een mening over “cats”. Critici vinden ze te breed en onhandelbaar, maar liefhebbers zijn verrukt over de ruimte en het sensationele snelheidspotentieel. Tijd voor een test van een bijzondere cat, de Zuid-Afrikaanse African St. Francis Fastcat 48.

1 of 8

In Zuid Afrika bouwt de St. Francis Bay werf in een gunstig klimaat, gebruik makend van de ervaring van traditionele werven en goedkope arbeidskrachten, snelle en degelijke zeiljachten. De African St. Francis Fastcat 48 wordt gebouwd door een werf die in de St. Francis Bay sinds 1988 luxe catamarans bouwt. De importeur kenschetst de boot als geschikt om singlehanded óf met acht man de wereld mee rond te varen. Dat vraagt natuurlijk om een test op ruim water. In ons geval de Noordzee op een waterkoude dag in oktober.

Onzinkbaar

De African St. Francis Fastcat 48 is een ontwerp van Angelo Lavranos. Het schip is gecertificeerd voor ontwerpcategorie A. De romp is gemaakt van een sandwich van polyester, (waarin vinylesterhars is verwerkt) met een pvc schuimkern. De neus van de rompen heeft een dikte van 40 mm, waarvan 12 mm bestaat uit glasvezel lagen en de overige drie centimeter uit schuim. Door de grote hoeveelheid schuim wordt de boot als praktisch onzinkbaar bestempeld. In de rompen zijn een aantal schotten rondom ingelamineerd. Het laminaat is uitstekend strak en aan de binnenzijde goed afgewerkt. Onder beide rompen is een ondiepe (125 cm) en verjongde kiel vastgezet, waarop het schip zelfs droog kan vallen.

Elektromotoren

Beide rompen zijn stevig met elkaar verbonden: aan de voorzijde door een zeer solide aluminium boomconstructie en aan de achterzijde via het dekhuis. In het midden van de beide voorste verbindingen is een polyester loopgedeelte gemaakt en ernaast zijn de trampolines gespannen. Het geheel is zeer solide uitgevoerd en zijn er tal van constructieverstevigingen aangebracht. In elke romp is een motor ingebouwd. African Cats levert elektromotoren in al haar boten, maar er kan zonder meerprijs ook voor een dieselmotor worden gekozen. In de testcatamaran was gekozen voor extra zware saildrives, de Yanmar 55 kW (75 Pk), in plaats van de standaard 41 kW (56 Pk). Ze zijn voorzien van drieblads Gori tweetraps klapschroeven.

Uitgebreid

De overbrenging van de stuurwielen op de roerbladen werkt via een solide ogend kettingsysteem. Er is een uitgebreide elektrische installatie, met zeven (!) 105 Ah accu’s als basis. Vijf ervan zijn voor het boordnet en de andere twee worden voor het starten van de motoren gebruikt. De uitgebreide stroomvoorziening wordt onder andere gebruikt voor de elektrische val- en schootlieren. Verder is op de testboot een Victron multiplus combi acculader en omvormer beschikbaar en heeft de St. Francis een Elja Power 5 kVA generator aan boord. De 720 liter dieselvoorraad wordt in vier rvs tanks met een inhoud van ieder 180 liter vervoerd. Voor het drinkwater zijn er twee kunststof tanks van 675 liter en er kan tweemaal 300 liter vuilwater in polyester tanks worden opgeslagen.

Schuifpui

De indeling van de African St. Francis Fastcat 48 is typisch voor een catamaran, maar voor een monohull zeiler is het even wennen aan zoveel ruimte. De Cat is acht meter breed en dus heb je ruim tweemaal zoveel ruimte als in een gewone boot van deze lengte. Aan de spiegels zijn trappen naar het achterdek. Daar is een verhoogde stuurbank voor twee personen aan stuurboord. Aan bakboord is een ruime U-vormige bank rond een tafel en de overzijde is een L-vormige bank. Er zijn drie grote bakskisten in deze “kuip”. Het achterdek is geheel overdekt met een vast polyester zonnedak. Met een stap door de schuifpui betreed je de ruime salon. Aan stuurboord is een ruime en comfortabele zit rond de eettafel. Aan bakboord is de navigatiehoek, maar er kan op deze plaats ook een kombuis komen. In het testschip was deze L-vormige kombuis aan de spiegelzijde van de salon te vinden.

Badkuip

Drie treetjes omlaag kom je in de drijvers. Aan de achterzijde vind je in elke romp een grote twee- à driepersoons hut. Onder de bedden zijn de motoren netjes weggewerkt. De achterste natte cellen zijn aan de buitenzijde van de romp. In de doorloop naar de voorhut is in de bakboord romp een enorme koel- en vriesruimte. Aan stuurboord is daar een soort kantoortje. Meer naar voren is in iedere romp een ruime hut met een hooggelegen tweepersoons bed. In het voorste gedeelte van de beide rompen is een badkamer te vinden. Deze ruimtes hebben als bijzonderheid een kleine badkuip. Helemaal voor in de boeg is een grote opbergruimte. Groot genoeg voor een slaapplaats, maar achter het bad wat lastig te bereiken.

Wastobbes

Aan ruimte geen gebrek op de African St. Francis Fastcat 48. Om maar te beginnen met de bedden, deze zijn 210 centimeter lang en 160 centimeter breed. Kom daar thuis maar eens om. De matrassen zijn met 14 cm lekker dik. De bedden zijn wel tamelijk hoog geplaatst, waardoor je 63 respectievelijk 58 cm omhoog moet klimmen. Naast het bed in de bakboorddrijver is nog een kinderbed van 185 lengte gemaakt. Daarmee komt het totaal aantal slaapplaatsen op 9, maar je kunt in deze catamaran maximaal 12 kooien onderbrengen. De vier natte cellen zijn eveneens ruim. Uniek zijn de twee wastobbes van 90 x 55 cm. Je moet er enigszins opgevouwen in poedelen, maar kunt dan wel in de jachtclub roepen dat je zo lekker ruikt omdat je in een van de twee baden aan boord van je schip bent geweest. De toiletzittingen zijn op de goede standaardhoogte van 48 cm geplaatst en de ventilatie is voldoende. De natte kast is verwarmd en zo hoort het ook.

Snackbar

In de kombuis valt de luxe uitstraling van kersenhout en Corian positief op. Door het schuifraam boven het aanrecht (90 cm hoog, goede hoogte) is dit de ideale plaats voor de frituurpan en de beschikbare ruimte is groot genoeg om er een snackbar te beginnen. Er zijn twee ruime rvs spoelbakken van 14 cm diep. Een vierpits gasfornuis met oven maakt het mogelijk om tijdens de oceaanreis ook eens Boeuf Stroganoff in plaats van de obligate macaroni te maken. De navigatiehoek is eveneens zeer ruim bemeten. Deze plek is in V-vorm onder de grote voorruiten geplaatst. Via de schuifpui, het schuifraam bij de keuken en de overige 7 ramen is er zeer veel mogelijkheid tot ventileren. De zitgelegenheid rond de tafel is ruim en comfortabel. De bekleding is van echt leer en dat ziet er luxe uit. En dan zijn er binnen nog tal van mogelijkheden voor zitjes, bureau’s of kastruimte. De stahoogte is eveneens enorm: van 240 cm bij de ingang tot 190 cm bij de navigatiehoek.

Overvloedig

Op het achterdek van de African St. Francis Fastcat 48 is zeer veel ruimte. Een bezwaar van deze plaats is wel dat er door de opbouw geen zicht op het vaarwater is. Je moet dan echt op de bestuurdersplaats klimmen of op het voordek plaatsnemen. Daar vind je op de boeg van de drijvers in de zeereling aangebrachte zitjes. Een prachtige plek om te genieten van zon en zee. De stuurbank biedt wel goed overzicht. Alle meters en bedieningsorganen zijn goed onder handbereik, alleen moet je om de beide motoren te starten door het stuurwiel heen reiken. Onder het achterdek is nog een enorm diepe kist, waarin bijvoorbeeld ouderwetse surfplanken (type deur), de loopplank of een huishoudladder kunnen worden opgeborgen. De totale bergruimte op de boot is overvloedig, maar het geheel is toch overzichtelijk en praktisch ingedeeld.

Netjes

Van sommige Afrikaanse boten is de afwerking dramatisch slecht, maar op de African St. Francis Fastcat 48 is dat beslist niet het geval. Het polyesterwerk is netjes aan de binnen- en buitenkant en de inbouw van de technische systemen is keurig verzorgd. De betimmering is van kersen fineer, maar een eventuele andere houtkeuze is mogelijk. Het beslag van deuren en luiken is simpel maar deugdelijk. In de opbergruimtes zijn de multiplex bodems goed passend en netjes gelakt. De onderhoudsvriendelijkheid is goed. Met twee handelingen kun je bij de motoren komen en de onderhoudsarme accu’s zijn eveneens na twee ingrepen te bereiken. De stuurinrichting is ook goed te inspecteren en eventueel van een noodhelmstok te voorzien. Natuurlijk zie je wel afwerkingsdetails die te verbeteren zijn, zoals de loszittende bedrading in kasten. Maar op een schip van deze afmetingen, waarmee al veel is gezeild, kom je altijd wel zoiets tegen.

Kluizen

In de African St. Francis Fastcat 48 is niet alleen gedacht aan de gevaren van de zee en de betrouwbaarheid van de systemen, maar er is ook rekening gehouden met moderne gevaren die de wereldreiziger bedreigen. Vanwege de toenemende piraterij zijn er twee rvs kluizen aan boord verstopt. Dan is er natuurlijk de beveiliging tegen interne calamiteiten: er zijn voldoende brandblussers en ook de motorruimtes hebben hun eigen blussysteem. De drijvers hebben luiken die ook als het schip is omgeslagen als nooduitgang te gebruiken zijn en verder is het jacht qua constructie praktisch onzinkbaar gemaakt. De bilgepompen in beide drijvers pompen eventueel binnenkomend water elektrisch overboord.

Turbo-tuig

In deze Cat is de giek voorzien van een furlingsysteem, waarin het 75 m2 grote, horizontale doorgelatte dacron grootzeil van Quantum is verwerkt. De genua is 53 meter groot en eveneens van een furlingsysteem voorzien. De continue verstaging van het 7/8 fractionele tuig kent geen achterstag, waardoor het grootzeil flink kan worden uitgebouwd. Overigens is er een Turbo tuig verkrijgbaar, dat met een 273 cm langere mast zestien vierkante meter meer zeiloppervlak mogelijk maakt. Verder zijn er nog diverse voorzeilen, zoals een gennaker (170 m2), een screetcher (88 m2) en een 19 m2 grote stormfok leverbaar. Het beslag is van Lewmar en de lieren zijn van Meissner. In de handleiding voor de eigenaar staat precies beschreven hoeveel zeil gevoerd kan worden bij welke windsterkte.

Motor-manoeuvreren

Op de testdag was het bitterkoud in IJmuiden. De wind was stevig, 20-25 knopen uit het oosten en dat is een 5-6 Beaufort. Eerst werd in de binnenhaven het motor-manoeuvreren uitgeprobeerd. Met twee motoren is de African St. Francis Fastcat 48 om de as te draaien. Het stuurwiel heeft twee en een halve omwenteling nodig voor de complete roeruitslag en dat houdt in dat je precies kunt sturen. Voor een noodstop vanuit topsnelheid (7,8 knopen) is één scheepslengte voldoende. Het vergt natuurlijk wel enige oefening om met een acht meter breed schip door een haven te manoeuvreren, maar dankzij voldoende motorvermogen en een goed stuurgedrag went het snel. Vervolgens rollen we de zeilen uit.

Vol tuig

Omdat er tot 25 knopen met vol tuig kan worden gezeild hebben we dat ook maar gedaan. Dat was niet gemakkelijk, want de zekering van één van de elektrische lieren had het begeven, dus moest het grootzeil met handkracht worden gehesen. Het eerste wat opvalt is het gegeven dat dit soort catamarans vrijwel vlak vaart. Ook met vol tuig, scherp aan de wind met windkracht zes helt het schip niet meer dan 10 graden. De golven worden met speels gemak doorkliefd. Ook dwars op de golven ontstaat er nauwelijks helling. Doordat je vlakker zeilt word je ook veel minder moe en kun je meer relaxed varen. De trim is redelijk eenvoudig.  Het grootzeil wordt via de overloop op het vaste biminidak gevoerd, maar de schoot is vanaf de stuurpositie goed te bedienen. Alleen om de traveller te verstellen moet je even naar achter.

Magisch

De genuarail loopt over het kajuitdak en daadoor zijn de gangboorden mooi “schoon. Tijdens de test leert een blik op het GPS pas hoe hard we eigenlijk gaan. Je merkt het bijna niet, maar voor je het weet vaar je negen knopen. Op het rak tussen 75 en 90 graden ten opzichte van de ware wind haalden we heel even zelfs de magische 10 knopengrens. Het is met catamarans niet goed mogelijk om heel scherp aan de wind te zeilen. Bij 50 graden houdt het wel op, maar dankzij de hoge snelheid kan toch nog altijd een hogere snelheid ten opzichte van de windrichting (VMG) behaald worden dan met monohulls van dezelfde lengte. Met een cat kom je dus vrijwel altijd eerder aan. Wat soms ook weer jammer is, want deze test smaakt naar meer.

Sensatie

Met de African St. Francis Fastcat 48 wordt een mooie snelle en uiterst comfortabele boot op de West Europese markt gebracht. Het schip blinkt uit in degelijkheid en ruimte. Toch zijn ook de andere testcriteria zoals onderhoudsvriendelijkheid, veiligheid en ergonomie goed beoordeeld. Het varen met deze catamaran is een aparte sensatie. Het rustige zeegedrag van het schip en de hoge snelheid maken het heel aantrekkelijk om met dit schip een grote reis te ondernemen.

Technische Specificaties

Gegevens geluidsmeting:

Dit is een test uit 2003 en is in andere vorm eerder gepubliceerd in andere media.